تاملی بر سفر هیات سعودی به فلسطین اشغالی

انور عشقی رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان که در حال حاضر ریاست مرکز مطالعات راهبردی خاورمیانه در جده را نیز برعهده دارد در راس هیاتی به فلسطین اشغالی سفر کرد و با مسئولان سیاسی، امنیتی و پارلمانی این رژیم دیدار و درباره مسائل مختلف به گفتگو  پرداختند. البته پیش از این نیز دیدارهایی بین وی با مسئولان صهیونیستی از جمله دوری گلد مشاور نتانیاهو و مدیر کل وزارت امور خارجه این رژیم در امریکا  و همچنین دیدارهایی به مناسبت های مختلف بین ترکی فیصل رئیس سابق دستگاه اطلاعاتی عربستان و مسئولان صهیونیستی صورت گرفته بود.
بر این اساس دیدار میان مسئولان سعودی و صهیونیستی جدید نیست و این دیدارها از حدود یک دهه پیش و به طور مشخص بعد از جنگ سال 2006 بین دو طرف جریان داشته است اما آنچه که تازگی دارد علنی تر شدن روابط تل آویو- ریاض است.
منابع رژیم اسرائیل نقش اساسی در این آشکار سازی دارند و در حالیکه مسئولان سعودی مایلند روابط دو طرف در خفا صورت گیرد اما طرف صهیونیستی آشکار سازی آن را به نفع خود می داند و بخصوص نتانیاهو در تلاش است از این مسئله برای ساکت کردن منتقدین و رقبای داخلی خود استفاده کند که معتقدند سیاست های نتانیاهو باعث انزوای این رژیم شده و حتی به روابط آن با متحدان غربی خدشه وارد کرده است.
اما سوال مهم در اینجا این است که چرا طرف سعودی این سفر را در مقطع کنونی ترتیب داده و چه اهدافی را در این خصوص دنبال می کند؟ در پاسخ چند عامل محتمل به نظر می رسد:
1- این سفر در مقطعی صورت گرفته که فضای منطقه تا حد زیادی تحت الشعاع شکست کودتا در ترکیه قرار دارد. هر دو (عربستان و رژیم صهیونیستی) به مشارکت در این کودتا متهم اند و لذا این سفر می توانست با هدف ارزیابی شرایط جدید و تلاش های جبرانی دیگری باشد بخصوص آنکه انها تصور می کنند با توجه به گستره اقدامات ضد کودتا از سوی دولت اردوغان هنوز امکان فرصت سازی از این  تحولات وجود دارد.
2- عامل دیگری که سفر هیات سعودی را به اراضی اشغالی قابل تامل می‌سازد تقارن آن با شکست‌های روز افزون داعش در عراق و سوریه است که امید به بسته شدن پرونده این سازمان تروریستی را تقویت کرده است. از این دید با توجه به اینکه در آخرین کنفرانس هرتزلیا (که برای اولین بار هیات هایی از عربستان و دیگر متحدان عرب در ان شرکت کردند) مسئولان صهیونیستی از شکست داعش ابراز نگرانی کردند و ادعا کردند در صورت شکست داعش و تکفیری هایی همچون النصره، عربستان یکی از ابزارهای امنیتی خود را از دست خواهد داد از اینرو به نظر می‌رسد یکی دیگر از اهداف سفر هیات سعودی به اسرائیل چاره اندیشی برای ایجاد بدیل های جدید در این زمینه بوده است.
3- نکته قابل توجه دیگر در خصوص مقطع زمانی این سفر به نشست اتحادیه عرب در نواکشت موریتانی مربوط می شود که عربستان برنامه گسترده ای برای بهره برداری از این نشست در جهت مقابله با  محور مقاومت و در راس آن جمهوری اسلامی ایران تدارک دیده است. در این جهت به نظر می رسد یکی از اهداف و ماموریت هیات اعزامی عربستان به فلسطین اشغالی هماهنگی مواضع در این زمینه است. با اینحال این سفر می تواند با زدوبندها و پخت و پزهای جدیدی که در حوزه فلسطین صورت می‌گیرد، در ارتباط باشد و از این دید احتمالا با اعزام این هیات می‌خواسته این اطمینان را به رژیم صهیونیستی بدهد که اگر این رژیم با طرح‌های بین المللی از جمله طرح جدید فرانسه برای حل بحران فلسطین موافقت کند، عربستان به وعده خود برای عادی سازی روابط خود با این رژیم عمل خواهد کرد.

-------------------------------------------

بررسی و تحلیل/ احمد کاظم‌زاده