مشروح اظهارات آمانو در کنفرانس خبری در مقر آژانس

خبرنگاری پرسید: ممکن است درباره دیدارتان با آقای تیلرسون (وزیر امور خارجه آمریکا) در واشنگتن به ما بگویید. آیا در این باره ذهنیتی به دست آوردید که دولت آمریکا برای توافق هسته ای ایران چه نقشه ای دارد؟

آمانو پاسخ داد: من در واشنگتن با آقای تیلرسون و برخی مقامات بلندپایه دولت جدید آمریکا دیدار داشتم. در این دیدارها، مسئله نظارت و راستی آزمایی بر اجرای برجام، مسئله کره شمالی، امنیت هسته ای، همکاری فنی و سایر مسائل را مطرح کردم. بالاخص در ارتباط با ایران، خاطرنشان کردم که برجام از نظر راستی آزمایی، بردِ خالص است؛ زیرا ما اکنون قوی ترین نظام راستی آزمایی را در ایران داریم و از فعالیت های هسته ای ایران نیز کاسته شده است. بسیار خرسندم که در همین ابتدای دوره فعالیت آقای تیلرسون و دیگر مقامات بلندپایه آمریکا با آنها دیدار داشتم و اطمینان دارم که در آینده نیز می توانیم همکاری بسیار خوبی با آمریکا داشته باشیم. 

خبرنگار آسوشیتد پرس پرسید: اشاره کردید که ارزیابی مواد هسته ای اعلام نشده احتمالی ادامه دارد. آیا نشانه تازه ای دال بر وجود مواد هسته ای اعلام نشده (در ایران) دارید؟

آمانو پاسخ داد: ایران، اظهارنامه خود در چارچوب پروتکل الحاقی را به ما تحویل داده است و ما نیز سرگرم بررسی و راستی آزمایی اظهارنامه هستیم. نتیجه گیری نیز به زمان نیاز خواهد داشت.

خبرنگار رویترز پرسید آیا ممکن است بگویید این اظهارنامه (موارد اعلام شده) در قالب پروتکل الحاقی چه بوده است؟

آمانو پاسخ داد: ایران، موارد اعلام شده را به ما تحویل داد؛ ما نیز سرگرم بررسی آن هستیم، درخواست اطلاعات و دسترسی کرده ایم. پروتکل الحاقی نیز بدون جانبداری یا امتیاز خاصی، درست مانند دیگر کشورها (در ایران) اجرا می شود. این رویه ای ادامه دار است. ما هرگز درباره محتوای اظهارنامه بحث نمی کنیم و این کار را در خصوص هیچ کشوری انجام نمی دهیم. اما این اظهارنامه (موارد اعلام شده) بسیار مفصل و با جزئیات است. بنابراین، نتیجه گیری به زمان نیاز خواهد داشت اما همه چیز روبه راه است. نتیجه گیری کلی تر ما این است که این کار (بررسی دقیق) سالها طول می کشد. ما اصلاً در این مرحله قرار نداریم. ما اجرای پروتکل الحاقی را آغاز کرده ایم و فعلاً در این جایگاه قرار داریم. 

یوکیا آمانو در پاسخ به سؤالی درباره نیروگاه فوکوشیما دائیچی ژاپن و رسیدگی به خسارت های آن گفت:
ما دقیقاً گزارش های ژاپن را بررسی می کنیم و یادآور می شویم پیشرفت هایی حاصل شده است اما درک کامل اوضاع نیروگاه یا غیرفعال کردنِ (نیروگاه) روندی بسیار طولانی است. هنوز برای تشریح نحوه غیرفعال کردن نیروگاه بسیار زود است اما باید خاطرنشان کنم تلاش ها و پیشرفت هایی در زمینه غیرفعال کردن راکتورهای مشکل ساز حاصل شده است.

خبرنگار دیگری پرسید برجام زمانی مؤثر واقع خواهد شد که گروه پنج بعلاوه یک و ایران کاملاً در این زمینه سرمایه گذاری کنند. زمانی که به واشنگتن سفر کردید، آیا دولت جدید آمریکا نیز برجام را برد خالص می دانست، یا اینکه هنوز باید کارهای بیشتری برای مجاب کردن مقامات آمریکا در این زمینه صورت بگیرد؟

آمانو پاسخ داد: ارزیابی من از برجام این است که از منظرِ راستی آزمایی، برد خالص به شمار می رود. دولت جدید آمریکا نیز تازه فعالیت خود را آغاز کرده است و مسائل مختلفی را مد نظر قرار دارد؛ آنها نه فقط این مسئله (راستی آزمایی)، بلکه بسیاری مسائل دیگر را بررسی می کنند. بنابراین، هنوز بسیار زود است که آنها بخواهند ارزیابی خودشان را (از برجام) ارائه کنند. 

آمانو در پاسخ به سؤال دیگری درباره آزمایش های موشکی اخیر کره شمالی گفت: « پرتاب موشک ها از طرف کره شمالی، نقض آشکار قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل است و برخی خطرهای امنیتی را در منطقه و فراتر از آن به وجود می آورد. من قویاً از کره شمالی می خواهم قطعنامه های شورای امنیت سازمان ملل را به طور کامل اجرا کند».

مدیر کل آژانس بین المللی انرژی هسته ای در پاسخ به این سؤال که آیا امید به همکاری با دولت جدید آمریکا صرفاً فقط یک امیدواری است یا اینکه دولت آمریکا نشانه هایی را دال بر همکاری فرستاد، گفت: «آژانس بین المللی انرژی هسته ای، سازمانی فنی است و من نیز عادت ندارم دیدگاه های شخصی خود را ارائه یا نظرات دیگران را تحلیل کنم. تمرکز ما بر واقعیت ها است و بازرسان ما در مناطق حضور دارند. ما سرگرم راستی آزمایی و نظارت هستیم و می توانیم بگوییم که برنامه جامع اقدام مشترک اجرا می شود». 

خبرنگار دیگری گفت شرکت توکیو الکتریک در ماه گذشته اعلام کرد سطح تشعشعات راکتور دوم نیروگاه فوکوشیما ممکن است به 650 سیورت برسد که این بالاتر از حد انتظار است. آیا آژانس بر این مشکل نظارت دارد و آیا این را خطر تازه ای در راکتور هسته ای فوکوشیما می داند؟

آمانو گفت شرکت های ژاپنی می کوشند برای اوضاع کنونی راهکاری بیابند. بالا بودن سطح تشعشعات در هسته (راکتور نیروگاه فوکوشیما) قابل پیش بینی بود. در خصوص نظارت بر اوضاع، ما به آنها کمک می کنیم و هیچ گونه تغییری در فضا به لحاظ تشعشات مشاهده نمی کنیم. تضمین امنیت (هسته ای) مسئولیت خود کشورها است. در این زمینه نیز ژاپن و شرکت های ژاپن مسئولیت دارند امنیت را تضمین کنند البته نقش آژانس بین المللی انرژی هسته ای نیز کمک به آنها است و ما نیز برای غیرفعال کردن راکتور مشکل ساز کمک می کنیم. توصیه ما به ژاپنی ها این است که راکتور را با همکاری بین المللی غیرفعال کنند و این کار نیز صورت می گیرد.

خبرنگار دیگری پرسید: آیا در دیدار با تیلرسون، موضوعِ توافق هسته ای ایران را مطرح و آن را برد خالص توصیف کردید؟ به نظر شما آیا توضیح و شفاف سازی بیشتر می تواند دولت جدید آمریکا را درک ابعاد کلی توافق یاری کند؟

آمانو پاسخ داد: من درباره این مسئله با آقای تیلرسون بحث و گفتگو کردم اما ما جزئیاتِ تبادل نظر دیپلماتیک از جمله اینکه اشخاص، چه بحث هایی را مطرح کردند، بازگو نمی کنیم. ما به موضوعِ نظارت و راستی آزمایی بر اجرای برجام و دیگر مسائل پرداختیم. آژانس بین المللی انرژی هسته ای جزء طرف های توافق برجام نیست. ریاست شورای حکام از ما خواسته است که نظارت و راستی آزمایی کنیم. علت اینکه دیدگاه و ارزیابی خودم را (با تیلرسون) در میان گذاشتم، این است که آژانس بین المللی انرژی هسته ای تنها سازمان راستی آزمایی چندجانبه است و ما نیز وظیفه راستی آزمایی و نظارت را بر عهده داریم. همچنین از ما خواسته شد که گزارش دهیم. بنابراین، تصورم این بود که مطرح کردن دیدگاهم با رهبرانِ سیاسی، مفید خواهد بود. من نیز ارزیابی خود از منظر راستی آزمایی را نه فقط با رهبران سیاسی آمریکا بلکه با بسیاری از دیگر رهبران سیاسی در میان می گذارم زیرا مسئولیت این کار بر عهده من است و نه هیچ کسِ دیگر. 

خبرنگار رویترز پرسید: شما به اجرای مقدماتی پروتکل الحاقی از طرف ایران اشاره کردید و گفتید دسترسی به امکان بیشتری را خواستار شده اید. آیا این بدین معنا است که شما فعلاً دسترسی لازم را به اماکن ندارید و منظورتان کدام اماکن است؟

آمانو گفت: هر کاری را نمی توان همان بار اول انجام داد. این، روشی بسیار مرسوم در سایر کشورها است: زمانی که اجرای پروتکل الحاقی آغاز می شود، کشور مزبور باید اظهارنامه هایی را در اختیار ما بگذارد؛ ما این اظهارنامه ها را بررسی می کنیم و اطلاعات بیشتر یا دسترسی به اماکن را خواستار می شویم. این روند نیز ادامه دار است و به زمان نیاز دارد. آنچه گفتم این بود که این رویه عادی در خصوص ایران ادامه دارد.

خبرنگار دیگری پرسید: واکنش ایران به درخواست شما برای دسترسی به اماکن بیشتر چه بوده است؟
مدیر کل آژانس گفت: ما دسترسی مکمل را درخواست کرده ایم و سرگرم اجرا (تدابیر لازم در این زمینه) هستیم. همان طور که گفتم دسترسی بیشتر اجرایی شده است. 

آمانو در پاسخ به سوال دیگری تاکید کرد که موضوع ریاست او بر آژانس بین المللی انرژی هسته ای برای سومین دوره در گفتگوها با وزیر امور خارجه آمریکا مطرح نشده است و تاکید کرد که تصمیم در این خصوص بر عهده کشورهای عضو است.