گزارش رویترز از جنگ قدرت در دربار سعودی

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما؛ خبرگزاری رویترز در گزارشی با عنوان «اعتیاد و توطئه: کودتا در  دربار سعودی» نوشت:

روز سه شنبه 20 ژوئن محمد بن نایف، چهره ای قدرتمند در نظام امنیتی عربستان سعودی در دو دهه اخیر و ولیعهد این کشور، به کاخ سلطنتی فراخوانده شد تا در طبقه چهارم آنجا با سلمان بن عبدالعزیز شاه عربستان دیدار کند. 

بنا به گفته یک منبع نزدیک به بن نایف، در این دیدار پادشاه از وی بن نایف خواست به نفع پسر محبوب شاه عربستان یعنی محمد بن سلمان کناره گیری کند و دلیل این امر نیز اعتیار نایف به داروهای مسکن عنوان شد که قدرت قضاوت وی را مختل کرده بود. 

این منبع نزدیک به بن نایف  گفت:«پادشاه برای دیدار با بن نایف آمد و آنها در اتاق تنها بودند. پادشاه به وی گفت:«من از شما می خواهم کناره گیری کنید، شما به توصیه ای که جهت درمان کردن اعتیادتان شده بود گوش نکردید و این اعتیاد روی تصمیم گیری های شما تاثیر خطرناکی می گذارد.»

جزئیات جدید درباره این دیدار فوق العاده میان پادشاه و بن نایف که شروع کودتایی بالفعل در دربار سعودی بود کمک می کند حوادثی را که رهبری بزرگترین کشور صادرکننده نفت جهان را شکل می دهد توضیح دهیم. 

رویترز نمی تواند به صورت مستقل موضوع اعتیاد بن نایف را تایید کند. 

یک مقام ارشد سعودی گفت این روایت کاملا «بی پایه و اساس و نادرست است و مضحک نیز می باشد.» این مقام عربستانی در بیانیه ای که در اختیار رویترز قرار داد گفت:«داستانی که به تصویر کشیده شده است یک فانتزی کامل است که ارزش تبدیل شدن به داستان های هالیوودی را دارد.» این مقام گفت محمد بن نایف در راستای منافع ملی از سمت خود برکنار شد و در این مسیر هیچگونه «فشار یا بی احترامی» نسبت به وی صورت نگرفت. دلایل برکناری وی نیز «محرمانه» است. 

­ولی منابع آگاه و آشنا به اوضاع اعلام کردند پادشاه عربستان مصمم بود پسر خود را به سمت ولیعهدی برساند و برای این منظور از مشکل اعتیاد بن نایف به داروها به عنوان بهانه ای برای کنار گذاشتن وی استفاده کرد. 

سه فرد مطلع در دربار عربستان، چهار مقام عرب مرتبط با خاندان حاکم آل سعود و نیز دیپلمات های منطقه به رویترز گفتند محمد بن نایف از اینکه دستور کناره گیری به وی داده شد بسیار شگفت زده شد. یک منبع سیاسی عربستانی نزدیک به بن نایف گفت:«این یک شوک بزرگ برای بن نایف بود. این یک کودتا بود و وی آمادگی آن را نداشت.»

این منابع گفتند محمد بن نایف انتظار نداشت محمد بن سلمان عجول و بی فکر جای وی را بگیرد زیرا وی معتقد بود پسر پادشاه چندین اشتباه سیاسی مرتکب شده بود از قبیل نحوه اداره مناقشه یمن و نیز کاهش مزایای مالی کارمندان دولت. 

این تصرف قدرت توسط پسر پادشاه باعث شده است  اختیارت گسترده ای در دستان محمد بن سلمان 32 ساله قرار گیرد و ظاهرا هدف از آن نیز تسریع دسترسی وی به تاج و تحت است. 

در صورتی که محمد بن سلمان به پادشاهی برسد، شاهزاده جوان رهبری کشوری را در اختیار خواهد داشت که با شرایط و زمانه دشواری روبرو است، شرایطی که در آن قیمت نفت کاهش یافته، مناقشه در یمن ادامه دارد، رقابت با ایران جسارت یافته تشدید شده و بحرانی دیپلماتیک در میان کشورهای خلیج فارس ایجاد شده است. 

این منبع نزدیک به محمد بن نایف اذعان کرد که وی مسائلی در زمینه سلامت خود داشت که بعد از تلاش مهاجم القاعده برای منفجر کردن خود در برابر وی در کاخ او در سال 2009 میلادی این مسئله تشدید شده بود. سه منبع دیگر در عربستان سعودی و نیز منابع رسمی عرب مرتبط با خاندان سلطنتی، مسئله سلامتی وی را تایید کردند. 

این منابع گفتند محمد بن نایف ترکش هایی در بدن خود دارد که نمی تواند آنها را خارج کند و وی برای کاهش درد به داروهایی نظیر مورفین وابسته بود. یک منبع گفت بن نایف در سال های اخیر سه بار در کلینیک هایی در سوئیس تحت درمان قرار گرفته بود. رویترز نمی تواند این مسئله را مستقلا تایید کند. 

پادشاه عربستان جلوتر از نشست شورای سیاسی و امنیتی حرکت کرد. نشست این شورا قرار بود در ساعت یازده شب شروع شود ولی چند ساعت قبل از آن، محمد بن نایف تماسی تلفنی را از طرف پسر پادشاه دریافت کرد که از نظر وی یک تماس عادی و روتین بود. به گفته منبع نزدیک به بن نایف، محمد بن سلمان به بن نایف گفت پادشاه می خواهد وی را ملاقات کند. 

در ساعات بعد از این نشست که در جریان آن بن نایف برکنار شد، شورای بیعت آل سعود که اعضای ارشد خاندان حاکم را شامل می شود،  در جریان نامه ای قرار گرفت که به اسم پادشاه نوشته شده بود. 

در این نامه که توسط مشاوران محمد بن سلمان به نگارش درآمده بود گفته شد که محمد بن نایف از یک مشکل پزشکی- اعتیاد به دارو- رنج می برد و «ما بیش از دو سال است وی را ترغیب کرده ایم به دنبال درمان آن باشد ولی فایده ای نداشت.» منبع عربستانی نزدیک به بن نایف در نقل قولی بخش هایی از این نامه را به این شرح بیان کرد «به سبب این وضع خطرناک، ما معتقدیم وی باید از سمت خود برکنار شود و محمد بن سلمان به جای وی منصوب شود.»

این نامه از طریق تلفن برای اعضای شورای بیعت قرائت شد و این در شرایطی بود که محمد بن نایف همه شب را به صورت تنها در یک اتاق نگهداری شده بود و تلفن همراه وی در اختیارش نبود و وی از هرگونه تماسی با دستیاران خود محروم بود. محافظان شخصی وی از یگان ویژه وزارت کشور نیز تغییر کرده بودند. 

نمایندگانی به سمت اعضای شورای بیعت فرستاده شدند تا از آنها امضا بگیرند. همه 34 نفر به جز 3 نفر امضا کردند. کودتا درست پیش رفته بود. 

تماس های اعضای شورا که از برکناری محمد بن نایف حمایت کرده بودند ضبط و توسط یکی از مشاوران دربار برای وی پخش شد تا قدرت نیروهای مخالف به وی نشان داده شود و ولیعهد 57 ساله هر گونه فکر مقاومت در برابر این تصمیم را از سر براند. 

بر اساس دو منبع عربستانی مرتبط با خاندان آل سعود، تنها سه نفر از اعضای شورا با برکناری بن نایف مخالف بودند که عبارتند از احمد بن عبدالعزیز، وزیر کشور سابق، عبدالعزیز بن عبدالله نماینده خانواده ملک عبدالله فقید و شاهزاده محمد بن سعد معاون سابق استاندار ریاض. 

سحرگاه که شد محمد بن نایف تسلیم شد. وی به یکی از مشاوران دربار گفت آماده ملاقات با پادشاه است. دیدار بسیار کوتاه بود. محمد بن نایف موافقت کرد تا کناره گیری کند و سندی را به این مضمون امضا کرد. 

به گفته مشاور، زمانی که بن نایف از پیش پادشاه بیرون آمد در کمال تعجب دید که محمد بن سلمان منتظر وی است. محمد بن سلمان در شرایطی که دوربین های تلویزیون روشن بود محمد بن نایف را در آغوش کشید و بوسید. 

سپس بیانیه ای از قبل نوشته شده، منتشر شد و در آن اعلام شد که پادشاه تصمیم گرفته است پسر خود را ولیعهد کند. این همان کلیپی بود که در ساعات و روزهای بعدی در همه رسانه های سعودی و خلیج فارس به نمایش در خواهد آمد. 

محمد بن نایف بعد از اینکه برکنار شد در بازداشت خانگی به سر می برد و هیچ کسی به جز اعضای نزدیک خانواده حق دیدار با وی را ندارد. منبع نزدیک به بن نایف گفت وی به تماس ها نیز جواب نمی دهد. وی هفته قبل تنها اجازه یافت با مادر پیر خود و ان هم در شرایطی که محافظان جدید وی را همراهی می کردند دیدار کند. 

ولی به گفته مقام ارشد سعودی، محمد بن نایف مهمانانی نیز داشته است از قبیل پادشاه و ولیعهد جدید. 

به گفته منبع نزدیک به بن نایف، محمد بن نایف دوست دارد خانواده خود را به سوئیس یا لندن منتقل کند ولی پادشاه و پسرش تصمیم گرفته اند که وی باید در عربستان باقی بماند. 

کاخ سفید و سیا در این زمینه اظهارنظری نکرده اند. یک مقام ارشد دولت آمریکا گفت واشنگتن می دانست که محمد بن سلمان، محبوب پادشاه است ولی «فراتر از این مسئله، چیزهای دیگر شفاف نیست.»

ترفیع مقام محمد بن سلمان را برخی مقامات سعودی و غربی پیش بینی کرده بودند ولی این امر زودتر از انتظار روی داد و برکناری محمد بن نایف نیز عجولانه بود. 

از زمان به قدرت رسیدن سلمان، نشانه های مشخصی وجود داشت که محمد بن سلمان نسبت به محمد بن نایف، محبوبیت دارد و همین امر زمینه را برای شاهزاده جوان فراهم کرد تا ولیعهد رسمی را تحت الشعاع قرار دهد. 

به گفته دیپلمات ها و منابع امنیتی و سیاسی عربستان محمد بن سلمان از طرف پدر هشتاد و یک ساله و بیمار خود اختیارات بی سابقه ای گرفت و با استفاده از این اختیارات به تغییر مشاغل ارشد در بخش های اطلاعاتی، سیاسی، امنیتی و حتی نفت دست زد و اغلب این اقدامات را بدون اطلاع بن نایف انجام داد. 

از زمان به قدرت رسیدن سلمان در دو سال گذشته، محمد بن سلمان مردان خود را در سمت های کلیدی به کار گماشت. محمد بن سلمان در وزارت کشور تحت نظر بن نایف دخالت می کرد و بدون اطلاع وی به نصب، ترفیع و یا اخراج افسران دست می زد. 

به گفته این منابع، جنگ جانشینی در سال 2015 و زمانی اغاز شد که دربار شخصی بن نایف منحل و با دربار پادشاه ترکیب شد و به این ترتیب محمد بن نایف از کسب حمایت افراد به نفع خود به صورت مستقل محروم شد. این امر با اخراج سعد الجبری، مشاور امنیتی بن نایف ادامه یافت. 

زمانی که دونالد ترامپ در آمریکا به قدرت رسید، محمد بن سلمان تماس هایی در واشنگتن برقرار کرد تا با حمایت قاطعی که در محمد بن نایف در میان مقامات امنیتی و اطلاعاتی آمریکا به سبب موفقیت در مبارزه با القاعده داشت مقابله کند. 

به گفته منبع نزدیک به بن نایف، این کودتا بعد از اینکه بن سلمان توانست رابطه ای نزدیک و قوی با جارد کوشنر داماد و مشاور ترامپ برقرار کند ادامه یافت. سخنگوی کوشنر حاضر به اظهار نظر در این زمینه نشد. 

با قدرت گیری سریع محمد بن سلمان، حالا این گمانه زنی در میان دیپلمات ها و مقامات کشورهای عربی و نیز عربستان سعودی وجود دارد که سلمان پادشاه عربستان احتمالا به نفع پسر خود از قدرت کناره گیری کند. 

یک منبع عربستانی به نقل از یک شاهد در دربار سعودی گفت سلمان پادشاه این کشور این ماه بیانیه ای را ضبط کرده است که در آن انتقال تخت و تاج را به پسرش اعلام می کند. این بیانیه هر زمان و شاید تا ماه سپتامبر پخش شود.