خوش نگاری قلم نی دزفول

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز خوزستان، این بار با قطع نی و جدا کردنش از نیستان، صفیری شنیده نمی‌شود اما از حرکت نی بر کاغذ نجوایی به گوش می‌رسد که تأثیر آن با شکل گرفتن کلمات، دوچندان می‌شود و خوشنویسان می‌دانند که بهترین نجوا را می‌توان از قلم نی دزفول شنید.
از زمان ورود اسلام به ایران به علت افزایش کتابتها و نگارش متون ،‌ استفاده از قلم نی ، افزایش یافت و قلم نی دزفول هم به دلیل انعطاف‌پذیری‌اش معروف شد.
قلم نی دزفولی بیش از صد سال قدمت کاشت و داشت و تربیت دارد.
رئیس انجمن خوشنویسان خوزستان می گوید برای اولین بار فردی به نام آقای قلمکاران قلمه ای از نی های مرغوب هندوستان با خود به دزفول آورد و به علت شرایط آب و هوای خاص منطقه ی دزفول اولین مزرعه ی کاشت نی به روش دستی در اطراف رودخانه ی دز در زمین هایی یک و دو هکتاری همچون سنجر، بن جعفر ، و شمس آباد دزفول احیا شد.
او گفت: از زمان کاشت نی تا برداشت آن دو سال طول می کشد و مرغوبیت قلم نی دزفول به همین دو سال انتظار و آب خوری است که موجب استحکام و زیبایی قلم می شود.

نی پس از یک سال زخیم می شود و در فصل های مختلف رنگ دیگری به خود می گیرد ،ابتدا سفید می شود که کشاورزان مرحله ی پوست چینی را آغاز می کنند و با دست پوست اطراف آن را می کنند تا آفتاب با برخورد به بدنه ی نی آن را به رنگ بنفش ،قهوه ای روشن،قهوه ای تیره و سپس قهوه ای سوخته تغیر دهد.
مهدی یکی از تولیدکنندگان قلم نی دزفول می گوید اگر یک درختچه چهارصد شاخه دارد ما سیصد شاخه را می‌زنیم و صد شاخه را نگه می‌داریم تا نی‌هایی که می‌مانند در طول سال از زوایه‌های مختلف نور خورشید بگیرند و گیاه رشد کرده و قرمز رنگ تا قهوه ای سوخته شود.

استاد زدوار رئیس انجمن خوشنویسان خوزستان می گوید : قلم که به قهوه ای سوخته رسید بالغ و رسیده می شود و کشاورزان اقدام به نی بری آن می کنند ، آنها را در انبارهای تاریک و بدون منفذ به مدت بیش از سه ماه نگاه داری می کنند تا قلم مرحله پختگی رابگذراند سپس در مرحله ی بعد برخی از قلم های ضعیف جداسازی می شوند و قلم های بالغ به مرحله ی دیگر راه پیدا می کنند.
او گفت در مرحله ی سوم قلم های بالغ دسته بندی و در روزنامه و مقوا به صورت ردیفی چینش می شوند و در جای تاریک قرار می گیرند که نباید تکان داده شوند و این مرحله نیز دو ماه طول می کشد.
وی ادامه داد: در مرحله ی آخرقلم ها در اندازه های سی و بیست و پنج سانتیمتری برش می خورند و در دسته های صد تایی روانه ی بازارهای هدف می شوند.

باید گفت مدت ثمردهی هر بوته ی قلم نی ده سال است و پس از آن باید این بوته ی پیر را دربیاورند و به جای آن یک قلمه ی جوان و نو بزنند.
پژوهشگر فرهنگ و دزفول شناسی می گوید آن چیزی که موجب مرغوبیت و آوازه ی قلم نی دزفول شده است آب و هوا و خاک حاصل خیز این منطقه می باشد که با هنر نی کاری و تربیت نی کشاورزان دزفولی گره خورده است .
حکمت فر می افزاید : قلم نی های دزفول به چند دسته تقسیم میشوند ، قلم نی میرزایی ٬ قلم نی ابلق و قلم نی قهوه ای متمایل به قرمز که مرغوب ترین قلم نی ایران محسوب میشود.
آقای قلم کار کشاورز قلم نی کار دزفولی هم که خانوادگی این شغل پیشه ی آنهاست می افزاید با پیشرفت تکنولوژی و آمدن نرم افزارهای نستعلیق خطی مشتریان ما بیشتر خاص خوشنویسان و دانش آموزان هنرجو هستند.
او به مشکلات کارش اشاره می کند و می گوید: مراحل تولید قلم نی دشوار و پرهزینه است به گونه ای که با پرداخت حقوق نی دارها و کارگران سود اندکی حاصل می شود و جزو مشاغلی است که جوانان به آن رغبت ندارند.
وی به ضعف ترویج فرهنگ هنر خوشنویسی پرداخت و گفت هم اکنون قلم نی دزفول به کشورهای هندوستان،پاکستان،عراق،ترکیه، و چند کشور حوزه ی خلیج فارس به میزان محدود صادر می شود.
رئیس انجمن خوشنویسان خوزستان هم می افزاید بسیاری از شعبه های انجمن خوشنویسی در کشورهای اروپایی همچون انگلستان ،فرانسه و آلمان از ما درخواست ارسال قلم نی دزفول را دارند که برای آنها ارسال می شود.
استاد سید محمد حجاز خوش نویس برجسته ی خوزستانی هم می گوید متاسفانه عدم حمایت مسئولان موجب شده تا این محصول ممتاز و برجسته نادیده گرفته شود به گونه ای که بسیاری از شاگردان خوش نویسی توانایی تشخیص قلم نی دزفول را ندارند و از مزیت آن بی بهره اند.
استاد حجاز که آشنایی دیرینه ای با قلم نی دزفول دارد در این باره می گوید : هم اکنون تعداد افرادی که به پیشه ی قلم کاری در دزفول مشغول هستند از تعداد انگشتان دست هم کمترند و این عدم حمایت از این محصول موجب شده قلم نی های چینی از چوب بامبو بسیار بیشتر از قلم نی اصیل ایرانی به علت نا آگاهی ، طرفدار داشته باشند زیرا هم ارزانند و هم زحمت کشت و داشت و پردازش ندارند.
به هر حال آنچه می توان در خصوص قلم نی خوشنگار دزفول گفت وظیفه ی سنگین مسئولان مرتبط با این حرفه است که اگر حمایت های خود را از این محصول پر ارزش و تولیدکنندگان آن انجام ندهند نسل آینده فقط نامی از قلم نی دزفول خواهد شنید.