کرکره های بازار فرش دستبافت پایین کشیده شده

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مرکز اصفهان ؛ فرش دستباف هنری با تاریخ منقوش سرزمین ما و حکایت شور ، عشق ، عرفان و زیبا نگری در عرصه زندگی با هنر زنان و مردانی که ساعت ها پای دار قالی نقش آفرینی می کنند.
فرش شهرت و قدمتی هزار ساله دارد ولی متاسفانه این روز ها فرش دستباف بین مردم ایران ناشناخته است .
با آمدن فرش های ماشینی و فراموشی فرش های دستباف کمتر کسی می‌تواند با دیدن فرشی ، محل بافت آن را حدس بزند و در مورد خصوصیات با ارزش آن حرفی بزند، و این بی اطلاعی سبب شده  ، کم کم فرش های دستباف از یاد بروند.

 فرش با رنگ آمیزی‌های با اصالت ،نشان دهنده منطقه و دورانی خاص است که با دستان هنرمندانی توانمند و سوی چشمانی بافته شده که نقشه‌ها و ترنج‌ها ، با دستان پینه بسته ، بر دار قالی نشسته ، و رج‌ها و گُل‌ها یکی یکی بافته شده است.
فرش دستباف اصفهان حکایت یادگاری از فرش های پر شکوه دوران صفوی و طرحی تربیت شده با قلم هنرمندانی چون کمال الدین بهزاد است .

شاهان صفوی به قالی و قالیبافی بسیار علاقه‌مند بودند به طوری که کارگاههای قالی بافی دربار صفوی متصل به کاخ سلطنتی در جنوب عمارت  عالی قاپو بین میدان امام و چهل ستون بودند،  در این کارگاهها با استفاده از بهترین مواد اولیه  و  زیر نظر شخص شاه عباس کار فرش های نفیس بافته  می شد. 
این توجه شاه صفوی سبب شد تا اصفهان سهم بزرگی را در بافت آثار برجای مانده در موزه‌های مختلف جهان عهده دار شود.

حتی قالی‌های ابریشمی آراسته به تارهای طلا و نقره‌ به سفارش پادشاه لهستان برای عروسی ولیعهد او بافته شد.
 تنوع طرح‌ها و رنگها ، قالی اصفهان رابه یکی از اصیل ترین قالی‌های ایرانی تبدیل کرد. تا زمانی که طرح‌های اصیل اسلیمی، ختایی و شاه عباسی بر گنبد لاجوردی مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله و یادگارهای طلایی رضا عباسی بر دیواره‌های عالی قاپو، چهل ستون و هشت بهشت می‌درخشد، قالی اصفهان نیز فرهنگ و تمدن اصیل ایرانی را حفظ می‌کند.

ویژگیهای فرش اصفهان
پرزهای کوتاه، استفاده از گره فارسی، شیرازه متصل و اغلب دو پوده و لول ، پرداخت در موقع بافت ، هماهنگی، تناسب و تنوع رنگ به خصوص رنگهای شاد در طیف های تیره و روشن، از ویژگی های فرش اصفهان است.
در اصفهان قالیچه‌ها و فرش‌هایی در اندازه‌های ذرع و چارک، ذرع و نیم، دو ذرعی، پرده‌ای ، فرش‌های شش متری ، فرش‌های ظریف بافت و گل ابریشم اصفهان همواره از شهرت بسیار زیادی در بازارهای جهان برخوردار بوده‌اند.

فرش ویست خوانسار
در روزگاران کهن، قالی بافی در دهستان ويست و نيز پنج روستاي حسن آباد ، حاجی آباد ، ارجنگ ، خشك رود و كرت، رواج داشته است.

ياوری و ويس از فرش های مشهور خوانسار است که فرش اين شهر را با ويژگی های خود در بازارهای داخلی و خارجی مشهور ساخته است. 

طرح و نقشه به صورت يك چهارم و قرينه ، نقش پرندگان و گياهان و درختان، تكرار بوته ها در طرح های كلی لچك ترنج ،گره قالی ياوری نامتقارن ، رنگ زرد روشن و طلايی و زمينه لاكی و آبی روشن ، بافت درشت ، در خوانسار و اطراف آن يك فعاليت جدی اقتصادی و منبع درآمدی برای قشرهای كم درآمد است. قدمت قالی بافی در خوانسار به حدود 400سال می رسد.

فرش نایین 
با تلاش ميرزا جلال خان پيرزاده  در سال 1296 که در مدرسه ای سمت داشت ، متوجه شد دانش آموزان بعد از تحصيلات ابتدايي و به لحاظ نبود اشتغال برای تامين معاش زندگاني خود و خانواده ناچار به ترك ديار و كاشانه بودند ،که در سال 1302 با هزينه خود كلاس فني قالي بافی را دایر کرد و این حرفه در نایین رونق گرفت.
فرشي كه امروز به نام فرش نايين به شايستگي ارزشي در بازارهاي جهاني بخشيده حاصل سر پنجه مردماني هنرمند و كم ادعا است كه طبيعت كويري وشرايط زندگي آنها سبب خلق چنین هنرهایی در جهان شده است.
قالي هاي نايين به شكل گره زدن از نوع گره فارسي باف ، يك جفتي ، دو جفتي بصورت 6 لا يا 9 لا و يك خفتي و دو خفتي بافته مي شود .

فرش جندق و بیابانک
رونق و گسترش قالی در جندق و بیابانک را باید از سال 1340 شمسی به بعد دانست.

در آغاز ، سرمایه داران نایینی و پس از آن پیله وران خور در این صنعت مایه گذاشتند و به تدریج که سطح زندگی خانواده ها بالا رفت و در فن قالی بافی مهارت یافتند ، در روستاهای حاشیه ی شمالی و شرقی کویر نمک ، مانند حسینیان ، معلمان ، ترود و روستاهای حلوان ، سرمایه گذاری کردند و هنر قالی بافی نه تنها در منطقه ی جندق و بیابانک ، بلکه در سرتاسر حاشیه غربی ، شمالی و شرقی کویر رونق گرفت.

 فرش کاشان 
تمام فرش های عتیقه و باستانی نفیس متعلق به کاشان است که بخشی از آنها از دوران صفویه و قاجاریه بازبافت شده اند و به دلیل قدمت زیادشان در معتبرترین موزه های داخلی و خارجی نگهداری میشود.
ویژگی فرش کاشان، نقش های ترنج لوزی شکل ، رنگ های گرم و تار و پود ابریشم های با کیفیت است.
یکی از معروف ترین فرش هایی که در موزه ویکتوریا و آلبرت شهر لندن نگهداری می شود، قالی شیخ صفی است، این فرش افسانه ای با  ظرافت و دقت و جنس ابریشم را هنرمندان کاشانی بافته اند.

هنرمند سرشناس فرش اصفهان 
 از قالی های بافته شده یکی از چهره‌های سرشناس و تولید کننده قالی اصفهان بنام استاد یدالله صفدر زاده حقیقی می توان به قالی هفت شهر عشق، قالی دیدار با خالق یکتا ، قالی رمز هستی، قالی بهشت، قالی باغ مرجان ها و قالی دنیای ماهی ها شامل معانی تفاسیر عرفانی و ادبی و برخاسته از ارزشهای اعتقادی و فرهنگی نام برد که در معتبرترین موزه‌های ایران و جهان نگهداری می شود .

کاهش صادرات فرش دستبافت 
دبیر اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف اصفهان  می گوید : در گذشته 150 تاجر فرش در اصفهان فعال بودند ولی امروزه  فقط 15 تاجر در این زمینه فعالیت می‌کند و تعدادی از تجار فرش دستباف اصفهان به دلایل کاهش صادرات تغییر شغل داده اند.

منوچهر طلایی می گوید:  یکی از مشکلات مهم بخش تولید فرش دستباف گران بودن مواد اولیه تولید و از طرفی با توجه به تنوع طرح و کیفیت در فرش ماشینی و قیمت پایین آن، بازار فروش فرش دستباف در داخل و خارج از کشور از بین رفته است.
محمد کرمی فعال حوزه فرش هم می‌گوید: توجه به صنعت فرش و سرمایه‌گذاری در آن می‌تواند جایگزین خوبی برای درآمدهای نفتی و مالیاتی باشد و توجه به این حوزه به نفع اقتصاد کشور است از طرفی دیگر کشورهای ترکیه، هند و پاکستان در صنعت فرش موفق بوده اند و ممکن است از ما سبقت بگیرند و باید در این مورد تصمیم جدی گرفت چون هیچ جایی در دنیا کیفیت فرش ایرانی را ندارد.

مدیرکل گمرک استان اصفهان  صادرات فرش دستبافت از این استان را به ارزش دو میلیون و 830 هزار دلار اعلام می کند  و می گوید : این محصول به 10 کشور از جمله کره، کویت، آلمان ، سوئیس ، فرانسه ، اتریش، هنک گنگ ، سوئد  ، هلند ، پرتغال صادر شده است .

اسدالله احمدی ونهری صادرات فرش ماشینی را 120 میلیون دلار و فرش  دستباف را 91 میلیون دلار بیان می کند و کاهش صادرات فرش ماشینی را زنگ خطری برای این هنر می داند و اضافه می کند؛  صادرات سال گذشته فرش دستباف  حدود هشت میلیون و 600 هزار دلار بوده و امسال به دو میلیون و 830 هزار رسیده است که کاهشی   67 درصدی را نشان میدهد.

صادرات این هنر غنی، از نظر رشد وزنی نیز ، 48 درصد کاهش داشته است.

با توجه به اینکه این هنر ایرانی مسیری که پیش رو دارد مسیر درخشانی نیست؛ ولی باید برای پیشرفت و پسروری صادرات فرش دستباف در ایران و از بین نرفتن آن آسیب شناسی جدی شود.
با وجود نقش های مختلف و ذوق و سلیقه هنرمندان این استان، در نقش آفرینی رنگ و تارو پود ، در حال حاضر کرکره بازار خرید و فروش فرش دستباف توان بالا آمدن ندارد.

بازاری که سال‌های سال برای خود رونقی داشت و در بازارهای جهانی عرض اندامی می‌کرد اما حالا به دلیل بی‌توجهی در انزوا است.

 
در صورتی که مسئولان فکری به حال بافندگان فرش دستباف و قیمت مواد اولیه نکنند، این هنر بطور کامل از هنر های صنایع دستی اصفهان و کشور حذف خواهد شد.