احیا و ثبت دو عروسک محلی «لال بهیگ»و«بی بی کگ»

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز چهارمحال و بختیاری، عروسکهای محلی «لال بهیگ» و «بی بی کگ» عروسکهای بازیچه در منطقه عشایرنشین بازُفت توسط مریم آل مومن مربی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان احیا و  ثبت شد. 

"لال بهیگ"عروسک عشایرچهارمحال و بختیاری و"بی بی کگ" هم عروسک آیینی زرتشتیان یزد است که به عنوان عروسک هایی برای آموزش کودکان و برآورده شدن آرزوها معرفی شده است.

«لال بهیگ» یا لال عروس، عروسکی است که در زمان‌های بسیار قدیم رایج بود و قدمتی چندین ساله دارد؛ با این وجود حدود نیم قرن است که دیگر جایی در آغوش کودکان این مرزوبوم ندارد.

«لال بهیگ»، نماد برآورده شدن آرزوها و آمال و مبارزه با حوادث و بلایای طبیعی بوده و برای طلب باران در زمان خشکسالی کاربرد داشته‌ است.

لال بهیگ یا لال عروس، عروسک لال و لال عاریس، عروسک بازیچه در منطقه عشایرنشین بازُفت چهارمحال و بختیاری است. بهیگ به معنای عروس است و از آن جهت به این عروسک لال بهیگ اطلاق می‌شود که آن چون عروسک است، قدرت تکلم ندارد.

مواد اولیه مورد استفاده در ساخت این عروسک‌ها، چوب بلوط و تکه‌پارچه‌های رنگی است. اندازه تقریبی عروسک ۲۰-۱۵ سانتیمتر است. عروسک، تکه‌ای چوب صاف و یکدست است که دورتا دور چوب تکه‌های پارچه رنگی پیچیده می‌شود. پارچه‌ها با مهارتی خاص پیچیده می‌شود؛ به گونه‌ای که مانند لباس زنان منطقه دارای مِینا، شلوار، دامن و… است. در واقع یک تکه چوب عمودی کوچک که به طرز ساده‌ای با تکه‌های رنگی ملبس می‌شود. ترتیب قرارگیری پارچه‌ها مانند قرار گیری لباس زنان بختیاری ست

«بی بی کُگ» نیز از جمله عروسک‌های آیینی- بازیچه زرتشتیان یزد با دست‌دوز پارچه‌ای و پیکرک‌های گلی یا خمیری، سال‌های بی شماری است که همراه و همراز انسان‌ها بوده‌اند. انسان‌هایی که حرف‌های دل خود را در سکوت، به زبان نمادین این‌دست ساخته‌ها، بیان کرده‌اند.

رایج‌ترین و شناخته‌شده‌ترین نوع عروسک سنتی بین زرتشتیان، «بی‌بی‌کگ bībīkōg » بی بی کگ، عروسکی آیینی و با جنبه‌هایی از تقدس، به شکل زنی با لباس سنتی زرتشتیان است. زنان در مکانی مقدس مانند پیرون یا در سفره‌های آیینی نذر می‌کردند تا در صورت برآورده‌شدن خواسته‌شان که گاهی باردار شدن زنان نیز بوده ‌است، این عروسک را بدوزند و به آنجا پیشکش کنند. در شکل سنتی آن، بی بی کگ عروسکی دست ساز، به شکل انسان معمولا به طول ۳۰ – ۲۵ سانتیمتر است که از پارچه سفید یا سبز دوخته می‌شد و سازنده آن بنا بر سلیقه و امکاناتش، لباس سنتی زنان زرتشتی را به آن می‌پوشاند و با سوزن‌دوزی اجزای چهره‌اش را مشخص می کرد.