ضرورت رفع موانع آموزش‌های مهارتی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ آقای محمدمهدی طهرانچی در نخستین همایش فناوری و نوآوری دانشگاه آزاد اسلامی افزود: تلاش داریم اسناد بالادستی را در این دانشگاه محقق کنیم.
وی گفت: در دانشگاه آزاد اسلامی سندی خلق نمی‌کنیم، بلکه برمبنای سیاست‌های کلی مقام معظم رهبری، سیاست‌های کلی نظام در حوزه علم و فناوری، نقشه جامع علمی کشور و سند اسلامی شدن دانشگاه‌ها حرکت خواهیم کرد.
آقای طهرانچی با تأکید بر اینکه نقشه جامع علمی کشور جهت‌دادن چرخه علم، فناوری و نوآوری به ایفای نقشی مؤثرتر در اقتصاد را به عنوان راهبرد کلان خود انتخاب کرده است، افزود: در این نقشه، سه راهبرد ملی مطرح شده که شامل «ترویج فرهنگ کسب و کار دانش بنیان و فرهنگ کارآفرینی، ارتقای توانایی علمی، فناوری و مهارتی افراد»، «افزایش نقش علم و فناوری در توانمندسازی و ارتقای بهره‌وری» و «تسهیل و کارآمدسازی فرآیند عرضه و تقاضا و انتقال و انتشار علم و فناوری و توسعه زیرساخت ها» است. این مباحث باید در دانشگاه مورد توجه جدی قرار گیرد.
وی گفت: یکی دیگر از موارد مهم در این سیاست ها، مربوط به بند ۵ سیاست‌های کلی ابلاغی در حوزه علم، فناوری و آموزش عالی است و آن ایجاد تحول در ارتباط میان نظام آموزش عالی، تحقیقات و فناوری با سایر بخش‌ها با تأکید بر مواردی از جمله افزایش سهم علم و فناوری در اقتصاد و درآمد ملی، ازدیاد توان ملی و ارتقای کارآمدی، حمایت مادی و معنوی از فرآیند تبدیل ایده به محصول، تحکیم و تعمیق پیوند حوزه و دانشگاه، تنظیم رابطه متقابل تحصیل با اشتغال و متناسب‌سازی سطوح و رشته‌های تحصیلی با نقشه جامع علمی کشور، تعیین اولویت‌ها در آموزش و پژوهش، حمایت از مالکیت فکری و معنوی، افزایش نقش و مشارکت بخش‌های غیردولتی در حوزه علم و فناوری و توسعه و تقویت شبکه‌های ارتباطات ملی و فراملی است. این موضوع نیز باید در دستورکار دانشگاه‌ها قرار گیرد.
وی با تأکید بر اینکه کشور ما در گذشته ریشه داشته و دارای صنعت و علم بوده، گفت: یکی از اشکالات کار در ایران این بوده که وقتی با غرب مواجه شدیم، کسانی که می‌خواستند دانشگاه را از غرب وارد کنند، آن را کپی کردند و تصور آن‌ها این بود که ما دارای علم و صناعت نیستیم و مفاهیم را بد فهمیدند.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: نگاه این دسته از افراد، فن‌محور بود. متأسفانه دوران حضیض کشور ما وقتی شروع شد که با فن غرب مواجه شدیم و نگاه ما تنها به محصولات آن‌ها بود و به صناعت و دانش خود توجهی نداشتیم. در واقع ما مفتون فن غرب شدیم و به عقبه آن‌ها که فناوری، فن‌شناخت و سیستم دانشی بود، توجهی نکردیم.
وی اضافه کرد: این اعزام‌ها فقط در رشته‌های مهندسی، طب و نظامی بود و رشته‌های دیگر از جمله فیزیک مورد غفلت واقع شده که کاری اشتباه بود. در واقع ما فقط رشته‌هایی را وارد کردیم که یک فن را به ما آموزش دهد و فرق بین علم و فناوری را درک نکرده بودیم. ما فناوری را علم کاربردی یا پژوهش کاربری ترجمه کردیم، در صورتی که فناوری به معنی کاربست علم بود و همین موضوع‌ها مبنای رفتار غلط سیستم شد.
وی با اشاره به مقاله مجله نیچر در سال ۲۰۰۵ که به موضوع مرجعیت علمی جمهوری اسلامی ایران پرداخته بود، گفت: در این مقاله اشاره شده که مرجعیت علمی در دوباره در ایران در حال ظهور است و تأکید کرد که تنها با ایجاد اختلافات سیاسی و تحریم‌های تدریجی می‌توان این مرجعیت را متوقف کرد. همچنین در این مقاله تأکید شده که علت پیشرفت علمی ایران، حمایت رهبر آن از جامعه دانشگاهی ایران است که مسیر پیشرفت کشور را توسعه علمی همه جانبه و درون‌زا می‌داند. این مقاله مرجعیت علمی ایران را خطرناک می‌داند، زیرا می‌گوید مردم ایران به تاریخ علم خود واقف هستند.
آقای طهرانچی تأکید کرد: از این رو بسیار مهم است که ما به تاریخ علم خود در دوره‌های اسلامی مسلط باشیم، زیرا نظریه اروپا محوری آمده که این موضوع را حذف کند.
وی با بیان اینکه غرب مسیری در مبحث علم داشته و آن مسیر نظریه آفرین، علم فن‌آور و نوآور است، گفت: این مسیر به تبع انقلاب صنعتی رخ داده است. در انقلاب صنعتی یک مفهوم تحت عنوان فناوری مطرح شد که ما نتوانستیم این مفهوم را درک کنیم.
آقای طهرانچی خاطر نشان کرد: سه مفهوم «خلق دانش»، «کاربست دانش» و «کاربست کاربست دانش» در جهت درآمدزایی باید از لحاظ ذهنی جدا شود. در این صورت می‌توانیم بنیان‌ها را درست و بومی خلق کنیم. ما چند هزار سال است که مفهوم «بازار» را داریم. بازار در سنت ما یک مفهوم بومی و اسلامی شده است. از این رو باید در بازار دانش بنیان نیز مفاهیم ارزشی حاکم باشد.
وی در ادامه با تأکید بر اینکه دانشگاه در نسل جدید شامل درهم‌تنیدگی دو محیط آموزشی و شغلی است، گفت: پیش از این محیط آموزشی، فرد را آماده می‌کرد و به محیط شغلی می‌فرستاد، اما امروز دیگر این دو محیط درهم تنیده شده‌اند. سرا‌های نوآوری در دانشگاه آزاد اسلامی، محیط کار را به دل دانشگاه آورده است. مفهوم مرکز رشد را نیز به دانشگاه وارد کرده و این یعنی دانشگاه دیگر فقط کلاس درس نیست. بنا داریم محیط شغل را در محیط دانشگاه فراهم کنیم و این وظیفه را انجام دهیم، زیرا شغل قبل از اینکه حرفه باشد، یک مفهوم تربیتی است و برای این موضوع باید توجه و تلاش جدی در دانشگاه صورت گیرد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: در دانشگاه نسل جدید، فقط دانش آموختگی مطرح نیست بلکه یک دانش‌آموخته وارد محیط کار شده، مرکز رشد تأسیس کرده و با راه‌اندازی شرکت دانش بنیان، وارد بازار می‌شود. در واقع محیط آموزشی و شغلی یکی می‌شود؛ بنابراین باید در دوران تربیتی ۱۴ تا ۲۱ سالگی که دوران وزارت و رشد اجتماعی است، مفاهیم شغلی را به دانش‌آموزان و دانشجویان منتقل کنیم. ما در دانشگاه آزاد اسلامی به دنبال تحقق این هدف هستیم.
آقای دکتر طهرانچی خطاب به رؤسای واحد‌ها و معاونان دانشگاه آزاد اسلامی، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی امروز فقط کلاس درس نیست، از این رو سد و مانع آموزش‌های مهارتی و کارآفرین در دانشگاه نشوید، زیرا یکی از رسالت‌های این دانشگاه، همین آموزش هاست.
وی با بیان اینکه هر فناوری، نوآوری نیست، تصریح کرد: فناوری وقتی به تجاری‌سازی ختم شود، نوآوری خواهد شد. برای همین ما اصرار داشتیم ساختار دانشگاه تغییر یافته و ساختار علمی و فناوری به وجود آید. معاونان پژوهشی در واحد‌های دانشگاه آزاد اسلامی هم مسؤول پژوهش علمی هستند و هم مسؤول پژوهش فناوری و نوآوری. پژوهش در حوزه تحصیلات تکمیلی در دسته اول جای می‌گیرد.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: دانشگاه دارای آموزش، پژوهش و نظریه‌پردازی است. همچنین دانشگاه بستر علم، فناوری و نوآوری بوده و دانش‌آموخته کارآفرین و نوآوری را در درون خود جای داده است، اما نکته مهم این است که محیط‌های رشد آن‌ها متفاوت است. معاون علوم انسانی و هنر و معاون علوم مهندسی و کشاورزی در دانشگاه آزاد اسلامی به دنبال تربیت فن‌آور نیستند. آن‌ها می‌خواهند عالم تربیت کنند، اما معاون فناوری و نوآوری می‌خواهد فن‌آور، کارآفرین و نوآور تربیت کند. این مطلب به خوبی ضرورت تغییر ساختار در دانشگاه را نشان می‌دهد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به چشم‌انداز دانشگاه آزاد اسلامی در حوزه علم و فناوری، گفت: ما باید با گسترش پژوهش برتر، کار در سراسر بخش‌ها و با شیوه‌های راهبردی و میان رشته‌ای به یک پیشتاز در حل چالش‌های ملی مبدل شویم. ما باید به خلق ایده‌های بزرگ و دانش ادامه داده و این ایده‌ها و حتی ایده‌های دیگران را به کار گیریم تا بتوانیم منافع آن را برای جامعه و اقتصاد به ارمغان آوریم.
آقای دکتر طهرانچی تأکید کرد: دانشگاه باید با حفظ و ارتقای جایگاه برجسته‌اش در پژوهش فناوری و نوآوری و با ارائه تصویری از خود به عنوان جایگاهی باکیفیت در امر تولید فناوری، به آهنربایی برای جذب سرمایه‌های ملی تبدیل شود. ما باید واحد‌های دانشگاهی پیشرفته‌ای داشته باشیم که همکاری بسیاری با بخش‌های مختلف داشته و افراد بسیار ماهر و کارآفرین به جامعه تحویل دهند.
عضو هیأت امنای دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: بودجه‌های صندوق پژوهش و فناوری، اثرات اقتصادی و اجتماعی از جمله افزایش بهره‌وری و کسب و کار‌های موجود، جذب سرمایه از بازار و خلق کسب و کار‌های جدید، عرضه افراد بسیار ماهر به بازار کار و عرضه منافع اجتماعی به معنای خاص و عام آن از طریق ارتقای سیاست عمومی و خدمات عمومی را به دنبال دارد.
وی با تأکید بر اینکه پژوهش باید به ایجاد ظرفیت تولید دانش فنی بیانجامد، گفت: دانشگاه آزاد اسلامی در این راستا تلاش خواهد کرد و در همین رابطه باید از ۱۴ سالگی در مدارس، بحث فناوری و نوآوری را آغاز کنیم.