صنایع دستی هرمزگان میراثی کهن از گذشتگان

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما مرکز خلیج فارس، لباس‌های سنتی هرمزگان کهکشانی از نور و رنگ است نور و رنگی که بیشتر آن، چون پرتو خورشید جنوب؛ طلا گونه می‌درخشد.

در بافت لباس، از جلبیل (روسری) تا شلوار بندری هر نخ با پیج و تابی هنرمندانه، کهکشان راه شیری را بر پارچه می‌نشاند.

کهکشانی که با پولکهایی، چون ستارگان آسمان بر تن بانوان جلوه گری می‌کند.

گلابتون دوزی یکی از هنر‌های بانوان هرمزگانی است که با نخ‌های طلایی نقش‌هایی ماندگار بر شلوار بندری می‌دوزند.

خوس دوزی هم دیگر هنر مردمان این سرزمین است که بر روی جلبیل یا همان روسری با نخی طلایی طرحی زیبا می‌زنند.

در فرهنگ و پوشش مردم هرمزگان رنگ‌های گرم و زنده جایگاه ویژه‌ای دارد مانند اقلیم این دیار ترکیب بندی رنگ‌های لباس با فضای پیرامونی و محیط دریا، نخلستان و خورشید همیشه تابان پیوندی نا گسستنی دارد مانند اخلاق و منش ساکنان جنوبی‌ترین استان ایران که صداقت و صمیمیت و مهمانوازی آنان گرما بخش فرهنگ ایرانی است.

گلابتون دوزی، خوس‌دوزی، و زری‌دوزی از مهم‌ترین صنایع‌دستی بومی استان

هرمزگان است که مشابه آنها در مناطق دیگر کشور یافت نمی‌شود.

این هنر‌ها در شهر‌های بندرعباس، بندرلنگه، بستک و میناب رایج است و از دیرباز برای تزیین لباس از آنها استفاده می‌شده است.

در صنایع دستی هرمزگان از درخت نخل استفاده‌های چندگانه‌ای می‌شود. حتی برگ آن که در فرایندی بافته می‌شود و به عنوان زیر اندازی به نام حصیر کاربرد دارد. حصیربافی از جمله صنایع‌دستی است که در میناب، بشاگرد و روستا‌های اطراف آن رواج زیادی دارد و تقریباً همه زنان و دختران با آن آشنا هستند.

ذوق هرمزگانی‌ها حتی از صدف‌های مرده، استخوان‌های آبزیان و بقایای آنان آثار هنری می‌آفریند.

همه‌ساله به هنگام جزر و مد دریا، شمار زیادی از انواع صدف‌ها، حلزون‌ها و بقایای آبزیان در سواحل جزایر خلیج‌فارس به جا می‌ماند که افراد باذوق از آنها تابلو، مجسمه‌ها و اشیای گوناگونی تولید می‌کنند.

ساخت نورافشان، پرده، مجسمه، انواع قاب و تابلو‌های هنری و انواع زیورآلات و… محصولاتی است که با استفاده از انواع صدف‌ها ساخته می‌شود.

معاون صنایع دستی، میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری هرمزگان گفت: دو خانه صنایع دستی در شهر‌های لافت و بندر کنگ فعالند.

ساناز رمجی افزود: سرمایه گذاران بخش خصوصی می‌توانند برای راه اندازی خانه‌ها و بازارچه‌های صنایع دستی با مراجعه به معاونت صنایع دستی اقدام کنند.

بیشتر بخوانید: حمایت از صنعتگران در دستور کار شهرداری بندرعباس

وی گفت: برای معرفی و فروش صنایع دستی استان بازارچه‌ای در روز‌های پنج شنبه در معبد هندو‌های بندرعباس برپاست.

رمجی افزود: برای گسترش بازار‌های صنایع دستی قرار است بازارچه دائمی در همه شهرستان‌های استان دائر شود.

شهر‌های میناب، رودان، بشاگرد، قشم و بندرلنگه مهم‌ترین قطب صنایع دستی در هرمزگان است.

نزدیک به ۸۰ هزار نفر از مردان و زنان هنرمند هرمزگانی در تولید صنایع دستی فعالیت می‌کنند.

صنایع دستی هرمزگان با قدمت بیش از ۳ هزار و۵۰۰ سال میراثی به جا مانده از هنر دست اهالی خطه جنوب از گذشته‌های دور تا امروز است.

تنوع صنایع دستی در استان باعث شده تا هرمزگان به شهر هزار رنگ هنری شهره باشد.

در روستای بهمنی در شهرستان میناب در حیاط خانه‌ها زنان و دختران در حال ساخت حصیر‌های خرمایی دیده می‌شوند، هنری که از۳۰۰ سال پیش در این منطقه رایج است.

زهرا رئیسی بانوی۶۰ ساله این روستا می‌گوید: از دوازده سالگی وارد این حرفه شده است و مواد اولیه اش را از شاخه‌های خشک شده درختان خرما تامین می‌کند.

به گفته این بانو تنها منبع درآمدش از فروش صنایع دستی است که هم اکنون سه دخترش نیز در کنار او کار می‌کنند.

وجود منابع اولیه فراوان صنایع دستی در هرمزگان بویژه حصیر باعث گسترش برخی رشته‌ها مانند حصیربافی شده است.

برای نمونه از شاخه‌های خشکیده خرما برای تولید بیش از۴۰ محصول مانند حصیر‌های زیرانداز، انواع زنبیل ها، سبد ها، گهواره استفاده می‌شود.

حصیر تنها صنایع دستی در هرمزگان نیست بلکه زنان و مردان این خطه هنرنمایی‌های زیادی در تولید لباس‌های بومی، صدف سازی‌ها و لنج سازی دارند.

بیش از ۶۱ هزار بانوی هرمزگانی در تولید صنایع دستی هرمزگان اشتغال دارند.

معاون صنایع دستی، میراث فرهنگی و گردشگری هرمزگان می‌گوید: در هرمزگان بیش از۲۵۰ تعاونی در تولید صنایع دستی فعال‌اند.

ساناز رمجی می‌افزاید: ۹۰ درصد اعضای این تعاونی‌ها بانوان روستایی هستند که این میراث هنری را از گذشتگان به ارث برده‌اند.

در هرمزگان از ۴۲ رشته صنایع دستی فعال، ۱۲ رشته بومی است.

صنایع دستی دریایی، چادر شب بافی، سوزن دوزی، گلابتون دوزی، حصیر بافی، سفال، پوشاک سنتی و وسایل صدفی از مهمترین صنایع دستی هرمزگان است.

کارگاه‌های ساخت قاب‌ها و مجسمه‌های صدفی بویژه در مناطق ساحلی مانند هرمز، قشم، هنگام و لنگه نیز رونق زیادی دارد.

فرح اندام، صنعتگر صنایع‌دستی دریایی که۱۰ سال سابقه کار در این زمینه دارد، می‌گوید: از صدف‌های جمع آوری شده در ساحل دریا برای ساخت لوستر، پرده، مجسمه، انواع قاب و تابلو‌های هنری و تزئین انواع زیورآلات استفاده می‌کند.

نزدیک به ۱۵ درصد صنایع دستی استان در حوزه دریایی و تولید صدف است و بیش از۱۰ هزار نفر نیز در این حوزه اشتغال دارند.

هرمزگان ۵ کارگاه متمرکز تولید صدف دریایی دارد.

معاون میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری هرمزگان می‌گوید: ۳۰ درصد صنایع دستی استان صادر می‌شود و در کنار ظرفیت اشتغال در این بخش، امکان صادرات و ارزآوری نیز فراهم است.

سالانه بیش از ۲ میلیون و۲۰۰ هزار دلار صنایع دستی رسمی از هرمزگان صادر می‌شود که با محاسبه آمار چمدانی و غیر رسمی و سوغاتی این رقم به چند برابر افزایش می‌یابد.

ساناز رمجی افزود: پوشاک سنتی، سفال، حصیر و دست سازه‌های چوبی از مهمترین صنایع دستی استان است که به کشور‌های ایتالیا، چین، ترکیه، امارات متحده عربی، کویت و حاشیه خلیج فارس صادر شده است.

حضور در نمایشگاه‌های ملی و بین المللی، شناسنامه دار کردن صنایع دستی هرمزگان و راه اندازی خانه‌های صنایع دستی روستایی و پرداخت تسهیلات به متقاضیان از برنامه‌های رونق در این بخش است.