کشف شواهدی از سکونت در اواخر ساسانی و قرون اسلامی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛  عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان و سرپرست هیأت کاوش مجموعه دستکند زیرزمینی طلاشور قدبرا از پایان مرحله نخست کاوش‌های باستان‌شناسی و عملیات خواناسازی این محوطه تاریخی خبر داد و اظهار کرد: مجموعه دستکند طلاشور قدبرا از مهم‌ترین ظرفیت‌های باستان‌شناختی استان لرستان به شمار می‌رود که می‌تواند در شناخت الگو‌های استقرار، معماری دستکند و شیوه‌های زیست جوامع گذشته در منطقه زاگرس نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.

وی با اشاره به پیشینه مطالعات این محوطه افزود: نخستین بررسی‌ها و کاوش‌های این مجموعه در سال ۱۳۷۲ توسط ناصر نورزاده چگینی انجام شد. در آن پژوهش، ضمن مستندسازی بخش‌های مختلف محوطه، دیدگاه‌هایی درباره کاربری آرامگاهی مجموعه مطرح شد. همچنین در سال ۱۳۸۲ اقدامات لازم برای شناسایی، پیگیری‌های اداری و ثبت این اثر تاریخی در دستور کار قرار گرفت.

حسن‌پور با بیان اینکه این محوطه از سال ۱۳۹۲ در تملک اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان قرار گرفت، تصریح کرد: متأسفانه طی سال‌های گذشته، حفاری‌های غیرمجاز خسارات قابل توجهی به این مجموعه وارد کرده و بخش‌هایی از ساختار آن دچار آسیب شده است.

سرپرست هیأت کاوش مجموعه دستکند طلاشور قدبرا ادامه داد: در جریان سفر وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به استان لرستان در سال ۱۴۰۴، اعتبارات لازم برای انجام کاوش‌های علمی این مجموعه اختصاص یافت که با پیگیری‌های صورت‌گرفته از سوی نماینده مردم الیگودرز در مجلس شورای اسلامی، تأمین و نهایی شد.

وی افزود: عملیات میدانی کاوش از دهم فروردین‌ماه ۱۴۰۵ به‌صورت رسمی آغاز شد و پس از تمدید مجوز پژوهشی، هفته گذشته به پایان رسید.

مدیرکل میراث‌فرهنگی لرستان درباره روند اجرای پروژه گفت: به‌منظور دسترسی به بخش‌های اصلی مجموعه، چندین گمانه آزمایشی ایجاد و در نهایت ورودی اصلی شناسایی شد. پس از دستیابی به مسیر‌های دسترسی، عملیات خواناسازی آغاز شد؛ فرآیندی که ضمن آشکار ساختن ساختار معماری مجموعه، ابعاد خسارات ناشی از حفاری‌های غیرمجاز را نیز نمایان کرد.

حسن‌پور خاطرنشان کرد: کاوش‌های باستان‌شناسی در عمق حدود هفت‌ونیم متری از سطح فعلی زمین انجام شد و در قالب دو فاز «کاوش» و «خواناسازی» به اجرا درآمد. تاکنون چهار فضای معماری، دالان اصلی مجموعه و چهار دالان فرعی شناسایی و مستندسازی شده است.

وی درباره مهم‌ترین یافته‌های این فصل از کاوش اظهار کرد: قطعات سفالی به‌دست‌آمده از لایه‌های مختلف محوطه، متعلق به اواخر دوره ساسانی و قرون میانی اسلامی است که نشان می‌دهد این مجموعه در این دوره‌های تاریخی مورد استفاده قرار داشته است.

سرپرست هیأت کاوش با اشاره به ابهامات موجود درباره کاربری فضا‌های مختلف مجموعه گفت: اگرچه برخی شواهد اولیه احتمال استفاده تدفینی از بخشی از مجموعه را مطرح می‌کند، اما تعیین کاربری دقیق تمامی فضا‌ها نیازمند ادامه کاوش‌های علمی و انجام مطالعات تکمیلی است.

وی افزود: کشف خمره‌های ذخیره آذوقه در بخشی از مجموعه می‌تواند مؤید وجود کاربری مسکونی یا استقراری در برخی فضا‌ها باشد؛ موضوعی که در ادامه پژوهش‌ها با دقت بیشتری بررسی خواهد شد.

حسن‌پور با تاکید بر اینکه بخش‌های قابل توجهی از این مجموعه همچنان دست‌نخورده باقی مانده است، تصریح کرد: تداوم کاوش‌های علمی، حفاظت و خواناسازی کامل این اثر ارزشمند، مستلزم تأمین اعتبارات جدید و استمرار برنامه‌های پژوهشی است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان در پایان گفت: دشت حاصل‌خیز و گسترده الیگودرز با برخورداری از مجموعه‌ای غنی از آثار متعلق به ادوار پیش از تاریخ تا دوران اسلامی، یکی از کانون‌های مهم مطالعات باستان‌شناسی در زاگرس مرکزی محسوب می‌شود و مجموعه دستکند زیرزمینی طلاشور قدبرا نیز از برجسته‌ترین ظرفیت‌های تاریخی این منطقه به شمار می‌رود.

گفتنی است، این فصل از کاوش‌های باستان‌شناسی با همکاری یاسر مردانی، باستان‌شناس و عضو هیأت پژوهشی پروژه، انجام شده است.